|
|
 Isang
Pagsusuri:
Sa Aking mga Kababata
(1869)
Kapagka ang baya'y sadyang umiibigSa kanyang salitang kaloob ng langit,Sanglang
kalayaan nasa ring masapitKatulad ng ibong nasa himpapawid.Pagka't ang salita'y isang kahatulanSa bayan, sa nayo't mga kaharian,At
ang isang tao'y katulad, kabagayNg alin mang likha noong kalayaan.Ang hindi magmahal sa kanyang salitaMahigit sa hayop at
malansang isda,Kaya ang marapat pagyamaning kusaNa tulad sa inang tunay na nagpala.Ang wikang Tagalog tulad din sa LatinSa
Ingles, Kastila at salitang anghel,Sapagka't ang Poong maalam tuminginAng siyang naggawad, nagbigay sa atin.Ang salita nati'y
huwad din sa ibaNa may alfabeto at sariling letra,Na kaya nawala'y dinatnan ng sigwaAng lunday sa lawa noong dakong una.
Pagsusuri:
Sinasabing
ang tulang ito ay isinulat ni Rizal noong siya ay walong taong gulang lamang. Marahil ikinagugulat ito ng nakararami sapagkat
sa kanyang murang edad, mabigat na ang tekstong kanyang isinulat. Bago kami gumawa ng mga spekulasyon ukol sa isyung ito,
minabuti naming bigyang puna muna ang kanyang akda.
Sa unang taludtod makikita kaagad natin ang maigting na pagnanasang
makamtam muli ang kalayaan. Kaya namin ito nasabi ay dahil na rin sa kanyang ibinigay na pagwawangis sa salitang “kalayaan”
at sa kalagayan ng ibong nasa himpapawid. Samakatuwid kung ito ang kanyang ginamit bilang paghahalintulad, ano pa nga ba ang
nanaisin ng ibong minsa’y naging malaya kapag ito ay sadyang ikinulong, na kanyang ipinahayag sa paggamit ng salitang
“sangla” or pawn. Higit pa rito ang unang dalawang linya na nagsabi na kung ang buong bayan (emphasis on “buong
bayan” ) ay sadyang nagmamahal [ nag-uukol ng di-sapilitang (innate) pagpapahalaga/pagtatangi ]
sa sarili nitong
wika, maaring ito ang maging susi sa pagtatamo ng kalayaan.
Pansinin:
- Ang
teksto ay naglalaman ng konsepto ng kalayaan maging ng maaring paraan upang makamit ito.
- Ang paggamit ng malalim
na retorikal na aparato [salitang anghel] upang ipakita ang pagkakaroon ng konsepto ng makapangyarihan [supreme] wika, gayundin
ang konsepto ng herarkiya ng mga nilalang [The Great Chain of Being]
- Alinsunod sa pagbabanggit ng ilang interpretasyon
ng konsepto ng herarkiya, kapansin-pansin na sa murang edad, ay may konsepto na siya ng mga bagay-bagay tungkol sa panlipunang
caste, yaon ay kung mapapatunayan na isinulat niya ang akda noong 1869.
- Sa kanyang retorika ating mahihinuha
ang lalong pagpapa-igting ng kanyang konsepto ng “pagkakapantay-pantay” batay na lamang sa kanyang paghahalintulad
ng mga wikang Latin, Ingles at Kastila bilang ka-uri ng wikang Tagalog. Kung bibigyan natin ito ng mas malalim na kahulugan,
maaaring sinasabi ng akda na ang lahat ng tao sa mundo ay pantay-pantay. Walang tunay na kaste sa lipunan kung saan may nakakaangat
o mas mababa pa sa isa.
--> Bilang isang devil’s advocate, narito ang aming ispekulasyon:
- Bakit sa
murang edad ni Rizal ay may konsepto na siya ng “kalayaan,” “chain of being,” at “racism?”
-
Hindi ba sa mga talang pangkasaysayan, sinabi na tinanong diumano ni Rizal ang “ilaya” kay Marcelo del Pilar?
Paanong itatanong pa niya kay del Pilar ang konsepto ng “ilaya” kung batid na niya ang konseptong “kalayaan”
na dinungkal mula sa
salitang “ilaya?”
- May katunayan ba nagsasabi na may muwang na ang batang Rizal
sa wikang Ingles?
- Paanong nagkaroon ng kaalaman si Rizal sa sinaunang alpabeto kung sinunog ng mga Espanyol na nanakop
sa Pilipinas ang lahat ng mga dokumento ng mga sinaunang Pilipino na maaring magpatunay rito?
- Karagdagan: Kung ang
konsepto ng “Great Chain of Being” ay nagsimula noong 1860 sa Europa kasabay ng ideya ng Renaissance at Humanism,
paano ninya ito agarang nabatid kung ipinanganak lamang siya nang 1861 at nabubuo pa lamang ang ideyang ito?
- Maari
kayang may access na si Francisco Mercado sa mga babasahing mula sa ibayong dagat na naglalaman ng mga impormasyong ito upang
pagkunan ng opinion ni Rizal? Kung mayroon nga, paano ito nakuha at nakarating sa Pilipinas kung ang mga librong ito ay naglalaman
ng mga ideolohiyang labag sa mga prinsipyo ng simbahan at kolonisasyon?
- Hindi ba’t kontrolado ng “praylokrasya”
ang lipunan kung saan ang daloy ng kaalaman ay batay lamang sa mga nais nilang ipabatid sa mga ninuno natin?
|
|
|
|
|
P.I. 100 MHQ1 1st Sem SY 2004-2005 7:00-8:30 Group Copyright
Para sa inyong mga komento, suhestiyon, kuro-kuro at ano pa man: Mag-email lamang sa maw_alyas_liv@yahoo.com o mag send ng online message sa yahoo i.d. na penny_leyn at agad naming
sasagutin ang mga ito.
|
|
|
